Dự thảo Luật Hải quan: Doanh nghiệp lo nguy cơ một lô hàng phải lấy mẫu kiểm tra hai lần
Ngày 04/08/2026, Chính phủ đã trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm từ cộng đồng doanh nghiệp là đề xuất bổ sung cơ chế kiểm định hải quan nhằm phục vụ việc phân loại hàng hóa, áp dụng chính sách quản lý và làm căn cứ thông quan.
Đây được xem là bước hoàn thiện cơ chế quản lý hải quan. Tuy nhiên, dự thảo cũng đặt ra nhiều vấn đề khiến doanh nghiệp xuất nhập khẩu quan tâm, đặc biệt là khả năng một lô hàng có thể phải trải qua nhiều lần kiểm tra hoặc lấy mẫu, làm kéo dài thời gian thông quan và phát sinh thêm chi phí.
Đề xuất mới về kiểm định hải quan
Theo nội dung dự thảo, cơ quan Hải quan có thể thực hiện kiểm định hoặc yêu cầu đánh giá các tiêu chí kỹ thuật của hàng hóa khi cần thiết để:
- Phân loại hàng hóa chính xác.
- Xác định chính sách quản lý áp dụng.
- Làm căn cứ quyết định thông quan.
Trong trường hợp doanh nghiệp không đồng ý với kết quả kiểm định, dự thảo cho phép doanh nghiệp được lựa chọn một đơn vị đánh giá khác để thực hiện đánh giá lại.
Nếu sau khi đánh giá lại, cơ quan Hải quan vẫn không thống nhất với kết quả, Hải quan sẽ lựa chọn thêm một đơn vị đánh giá bổ sung và sử dụng kết quả này để đưa ra quyết định cuối cùng.
Những vấn đề doanh nghiệp đang băn khoăn
Mặc dù cơ chế trên giúp doanh nghiệp có thêm quyền bảo vệ quan điểm của mình, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng dự thảo vẫn còn một số nội dung cần được quy định rõ hơn, bao gồm:
- Tiêu chí nào để xác định hàng hóa phải kiểm định?
- Thời gian thực hiện kiểm định là bao lâu?
- Trong thời gian chờ kết quả, hàng hóa có được giải phóng hoặc thông quan hay không?
- Chi phí đánh giá lại và đánh giá bổ sung sẽ do bên nào chịu?
- Quy trình kiểm định hải quan có bị chồng chéo với hoạt động kiểm tra chất lượng chuyên ngành hay không?
Đây đều là những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch nhập khẩu, tiến độ giao hàng và chi phí logistics của doanh nghiệp.
Lo ngại lớn nhất: Một lô hàng có thể bị lấy mẫu nhiều lần
Điều khiến nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu quan tâm nhất là nguy cơ một lô hàng phải đồng thời thực hiện kiểm định hải quan và kiểm tra chất lượng chuyên ngành.
Nếu hai quy trình này chưa được phối hợp hoặc thống nhất, doanh nghiệp có thể phải:
- Lấy mẫu nhiều lần cho cùng một lô hàng.
- Thực hiện nhiều thủ tục kiểm tra khác nhau.
- Kéo dài thời gian thông quan.
- Phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và lưu container.
- Ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh và giao hàng.
Đối với những doanh nghiệp có lượng hàng nhập khẩu thường xuyên hoặc hàng hóa có giá trị lớn, chỉ cần chậm thông quan vài ngày cũng có thể làm tăng đáng kể chi phí logistics.
Doanh nghiệp cần theo dõi những gì?
Bên cạnh quyền được yêu cầu đánh giá lại kết quả kiểm định, doanh nghiệp nên theo dõi sát các nội dung quan trọng khi dự thảo tiếp tục được hoàn thiện, đặc biệt là:
- Quy trình và điều kiện áp dụng kiểm định hải quan.
- Thời hạn xử lý hồ sơ và kết quả kiểm định.
- Cơ chế giải phóng hàng trong thời gian chờ kết quả.
- Trách nhiệm chi trả chi phí kiểm định.
- Giải pháp hạn chế chồng chéo giữa kiểm định hải quan và kiểm tra chuyên ngành.
Việc nắm bắt sớm những thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch nhập khẩu, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và hạn chế các rủi ro phát sinh khi chính sách mới được ban hành.
Lưu ý
Hiện nay, đây mới là nội dung dự thảo Luật Hải quan cùng các ý kiến thảo luận tại Quốc hội, chưa phải quy định chính thức có hiệu lực.
Do đó, việc một lô hàng có thực sự phải lấy mẫu hai lần hay không sẽ còn phụ thuộc vào nội dung luật cuối cùng được Quốc hội thông qua cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành sau này.
Doanh nghiệp nên tiếp tục cập nhật thông tin để có sự chuẩn bị kịp thời, tránh bị động khi chính sách mới được áp dụng.
Theo dõi VHG Logistics để cập nhật nhanh các chính sách xuất nhập khẩu mới nhất và nhận tư vấn giải pháp logistics phù hợp cho doanh nghiệp của bạn.
Nguồn tham khảo: Quốc hội, Báo Tuổi Trẻ
Tác giả: Đặng Thiện tổng hợp