Bắt đầu từ ngày 07/05/2026, các cửa khẩu trên toàn quốc chính thức bước vào đợt cao điểm tăng cường kiểm soát hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo lệnh trực tiếp từ Cục Hải quan. Đứng trước động thái vô cùng quyết liệt này, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu buộc phải nâng cao cảnh giác và tiến hành rà soát toàn diện bộ hồ sơ trước khi khai báo để tránh nguy cơ bị tạm dừng thông quan, gây ách tắc nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng.
Rà soát tính minh bạch của nhãn hiệu và xuất xứ hàng hóa
Để đảm bảo lộ trình thông quan diễn ra thuận lợi, bước rào chắn đầu tiên doanh nghiệp cần vượt qua là sự minh bạch tuyệt đối về nhãn hiệu và xuất xứ. Cụ thể, các đơn vị nhập khẩu phải đối chiếu kỹ lưỡng xem nhãn hiệu in trên hàng hóa có trùng lặp, gây nhầm lẫn với các thương hiệu đã được bảo hộ tại Việt Nam hay đang nằm trong danh mục giám sát đặc biệt của cơ quan hải quan hay không.
Song song với đó, nguồn gốc hàng hóa phải khớp hoàn toàn với thực tế sản xuất tại nhà máy, đi kèm Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) chuẩn mẫu và hợp lệ. Một chi tiết rất dễ bị cơ quan hải quan “bắt lỗi” trong quá trình kiểm hóa là sự đồng nhất thông tin: tên nhà sản xuất in trên bao bì sản phẩm bắt buộc phải ăn khớp tuyệt đối với dữ liệu được khai báo trên C/O và hóa đơn thương mại.
Tính pháp lý của bộ chứng từ quyền sở hữu trí tuệ
Yếu tố cốt lõi mang tính quyết định trong đợt thanh tra này nằm ở tính hợp pháp của bộ chứng từ quyền sở hữu trí tuệ. Cơ quan hải quan sẽ yêu cầu doanh nghiệp chứng minh quyền nhập khẩu hợp pháp thông qua hợp đồng li-xăng, hợp đồng phân phối chính hãng hoặc giấy ủy quyền trực tiếp từ chủ sở hữu thương hiệu.
Đặc biệt, đối với các sản phẩm chứa nội dung bản quyền như phần mềm máy tính, phim ảnh hay âm nhạc, giấy phép sử dụng bản quyền là chứng từ bắt buộc không thể thiếu. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn bản sao y công chứng văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam hoặc tại quốc gia xuất khẩu. Đồng thời, bộ phận chứng từ phải rà soát để chắc chắn rằng toàn bộ các giấy phép, hợp đồng này vẫn còn nguyên hiệu lực pháp lý tại đúng thời điểm lô hàng cập cảng và truyền tờ khai.
Hành lang pháp lý và cơ sở thực thi kiểm tra
Chiến dịch tổng rà soát nhóm hàng hóa có rủi ro cao về sở hữu trí tuệ lần này được triển khai dựa trên một nền tảng pháp lý vô cùng chặt chẽ. Cơ sở thực thi trực tiếp bao gồm Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/05/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn hướng dẫn số 15923/CHQ-ĐTCBL ngày 06/05/2026 do Cục Hải quan ban hành.
Toàn bộ quy trình kiểm tra, giám sát của lực lượng hải quan sẽ tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định tại Thông tư 13/2015/TT-BTC, kết hợp với những điểm sửa đổi, bổ sung mới nhất từ Thông tư 06/2026/TT-BTC vừa có hiệu lực. Sự chủ động cập nhật luật định và minh bạch hóa hồ sơ ngay từ bây giờ chính là “tấm khiên” vững chắc nhất để doanh nghiệp bảo vệ an toàn cho mọi lô hàng trước đợt kiểm soát gắt gao này.
Nhật Chi
19/05/2026